LULUCF, UNFCCC, IPCC, Kyoto-bókunin og Parísarsamkomulagið

Upphafið og stofnun UNFCCC

Á níunda áratug 20. aldar jókst alþjóðleg vitund um loftslagsbreytingar verulega. Árið 1988 stofnuðu Alþjóðaveðurfræðistofnunin (WMO) og Umhverfisstofnun Sameinuðu þjóðanna (UNEP) Milliríkjanefnd Sameinuðu þjóðanna um loftslagsbreytingar (IPCC) til að meta vísindaleg gögn og upplýsingar um loftslagsbreytingar [1].

Í kjölfar fyrstu matsskýrslu IPCC árið 1990 hófust samningaviðræður um alþjóðlegan rammasamning um loftslagsbreytingar. Þessar viðræður leiddu til stofnunar Rammasamnings Sameinuðu þjóðanna um loftslagsbreytingar (UNFCCC) árið 1992 [2].

UNFCCC var samþykkt á Ráðstefnu Sameinuðu þjóðanna um umhverfi og þróun í Ríó de Janeiro árið 1992 og tók gildi 21. mars 1994 [3]. Markmið samningsins er að “koma í veg fyrir hættuleg áhrif af mannavöldum á loftslagskerfum” [4].

Aðild að UNFCCC 

Frá upphafi hefur aðild að UNFCCC vaxið stöðugt. Í dag (2024) eru 198 aðilar að samningnum, þar á meðal 197 ríki og Evrópusambandið [5]. Þetta þýðir að nánast öll ríki heims eru aðilar að samningnum, sem undirstrikar mikilvægi hans á alþjóðavettvangi. Hér má sjá samninginn > United Nations Framework Convention on Climate Change. New York, 9 May 199.

Ísland skrifaði undir saminginn 4 júní 1993

IPCC og hlutverk þess – Skoða vefsíðu

IPCC var stofnað árið 1988, fjórum árum fyrir UNFCCC. Hlutverk þess er að meta reglulega vísindalegar, tæknilegar, félags og efnahagslegar upplýsingar sem tengjast loftslagsbreytingum [6]. IPCC framkvæmir ekki eigin rannsóknir, heldur rýnir og metur nýjustu vísindaþekkingu sem tengjast loftslagsbreytingum [7].

IPCC gefur út matsskýrslur á u.þ.b. 5-7 ára fresti, ásamt sérstökum og tæknilegum skýrslum. Þessar skýrslur eru notaðar sem vísindalegur grundvöllur fyrir alþjóðlegar loftslagssamningaviðræður og stefnumótun [8].

Kyoto-bókunin

Kyoto-bókunin var samþykkt árið 1997 og tók gildi árið 2005. Hún var fyrsti lagalega bindandi alþjóðasamningurinn um að draga úr losun gróðurhúsalofttegunda [12]. Helstu einkenni Kyoto-bókunarinnar voru:

• Bindandi markmið um samdrátt í losun fyrir iðnríki.
• Áhersla á “sameiginlega en mismunandi ábyrgð” þar sem iðnríki báru meiri ábyrgð.
• Innleiðing sveigjanlegra kerfa eins og alþjóðleg viðskipti með losunarheimildir [13].

Í Kyoto-bókuninni var LULUCF fyrst formlega viðurkennt sem mikilvægur þáttur í loftslagsstefnu. Bókunin setti reglur um hvernig lönd gætu talið með LULUCF-tengda losun og bindingu í loftslagsmarkmiðum sínum [14].

Parísarsamkomulagið

Parísarsamkomulagið var samþykkt árið 2015 og tók gildi árið 2016. Það er talið vera arftaki Kyoto-bókunarinnar og markar nýja nálgun í alþjóðlegri loftslagsstefnu [15]. Helstu einkenni Parísarsamkomulagsins eru:

Alheimsmarkmið um að halda hlýnun jarðar vel undir 2°C og helst undir 1,5°C.
Öll lönd skuldbinda sig til að setja fram og uppfæra reglulega landsákvarðað framlag (NDC).
Áhersla á aðlögun og fjármögnun loftslagsaðgerða í þróunarlöndum [16].
Í Parísarsamningnum er LULUCF enn mikilvægara.

Samningurinn hvetur lönd til að vernda og auka náttúrulega kolefnisgeyma og söfnun gróðurhúsalofttegunda, þar á meðal endurheimt votlendis. Þetta undirstrikar mikilvægi LULUCF í baráttunni gegn loftslagsbreytingum [17].

Munurinn á Kyoto-bókuninni og Parísarsamkomulaginu

Helsti munurinn á þessum tveimur samningum er:

Þátttaka: Kyoto-bókunin lagði áherslu á iðnríki, en Parísarsamkomulagið nær til allra landa [18].

Nálgun: Kyoto-bókunin setti bindandi markmið, en Parísarsamkomulagið byggir á sjálfviljugum skuldbindingum landa [19].

Sveigjanleiki: Parísarsamkomulagið er sveigjanlegra og leyfir löndum að setja sín eigin markmið [20].

Langtímasýn: Parísarsamkomulagið setur langtímamarkmið um lækkun hitastigs og kolefnishlutleysi [21].

LULUCF: Þó að báðir samningar viðurkenni mikilvægi LULUCF, leggur Parísarsamkomulagið enn meiri áherslu á þennan þátt og hvetur til aukinnar verndar og eflingar náttúrulegra kolefnisgeyma [22].

Heimildir:

[1] Bodansky, D. (2001). The History of the Global Climate Change Regime. International Relations and Global Climate Change, 23-40.

[2] United Nations. (1992). United Nations Framework Convention on Climate Change.

[3] UNFCCC. (n.d.). History of the Convention.

[4] United Nations. (1992). United Nations Framework Convention on Climate Change, Article 2.

[5] UNFCCC. (2023). Status of Ratification of the Convention.

[6] IPCC. (n.d.). About the IPCC.

[7] IPCC. (2013). Principles Governing IPCC Work.

[8] Agrawala, S. (1998). Context and Early Origins of the Intergovernmental Panel on Climate Change. Climatic Change, 39(4), 605-620.

[9] IPCC. (2000). Land Use, Land-Use Change, and Forestry. Cambridge University Press.

[10] FAO. (2020). Global Forest Resources Assessment 2020.

[11] IPCC. (2019). Climate Change and Land: An IPCC Special Report.

[12] UNFCCC. (n.d.). What is the Kyoto Protocol?

[13] Grubb, M., Vrolijk, C., & Brack, D. (1999). The Kyoto Protocol: A Guide and Assessment.

[14] Schlamadinger, B., et al. (2007). A synopsis of land use, land-use change and forestry (LULUCF) under the Kyoto Protocol and Marrakech Accords. Environmental Science & Policy, 10(4), 271-282.

[15] UNFCCC. (2015). Paris Agreement.

[16] Falkner, R. (2016). The Paris Agreement and the New Logic of International Climate Politics. International Affairs, 92(5), 1107-1125.

[17] Grassi, G., et al. (2017). The key role of forests in meeting climate targets requires science for credible mitigation. Nature Climate Change, 7(3), 220-226.

[18] Bodansky, D. (2016). The Paris Climate Change Agreement: A New Hope? American Journal of International Law, 110(2), 288-319.

[19] Keohane, R. O., & Oppenheimer, M. (2016). Paris: Beyond the Climate Dead End through Pledge and Review? Politics and Governance, 4(3), 142-151.

[20] Rajamani, L. (2016). Ambition and Differentiation in the 2015 Paris Agreement: Interpretative Possibilities and Underlying Politics. International and Comparative Law Quarterly, 65(2), 493-514.

[21] Rogelj, J., et al. (2016). Paris Agreement Climate Proposals Need a Boost to Keep Warming Well Below 2°C. Nature, 534(7609), 631-639.

[22] Grassi, G., et al. (2018). Reconciling global-model estimates and country reporting of anthropogenic forest CO2 sinks. Nature Climate Change, 8(10), 914-920.